Standerski w Polskim Radiu 24, czyli jak wyłączyć internet, wyrywając kartkę z książki telefonicznej
Prezydent Nawrocki po raz drugi zawetował ustawę o blokowaniu treści w sieci, a wiceminister cyfryzacji ruszył do radia tłumaczyć, dlaczego to skandal. W kilkanaście minut zdążył przypisać sądom rolę, której w ustawie nie miały, przekręcić dane własnego resortu i zgadywać, która Konfederacja pisze prezydentowi przemówienia. Rozbieramy ten wywiad śrubka po śrubce: od procedury nakazów, przez DSA i rejestr domen, po pytanie, które naprawdę stoi za tym sporem.
WSTĘP: Wywiad, po którym słuchacz wie mniej
W piątek 13 listopada 2026 roku prezydent Karol Nawrocki po raz drugi zawetował ustawę o blokowaniu nielegalnych treści w internecie. Kilka godzin później wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski usiadł przed mikrofonem Polskiego Radia 24, żeby wyjaśnić, dlaczego to skandal. Wyjaśnił. Tylko nie to, co zamierzał.
Są wywiady, po których słuchacz wie więcej niż przed nimi. I są takie, po których wie głównie, czego nie wie rozmówca. Ta rozmowa należy do drugiej kategorii, i to z wyróżnieniem. W kilkanaście minut wiceminister zdążył oskarżyć prezydenta o współwinę za krzywdę dzieci, zgadywać, "która Konfederacja" napisała mu przemówienie, przekręcić dane własnego resortu i zapowiedzieć trzecie podejście w styczniu. Do tego dorzucił jedno zdanie o kontroli sądowej, które z treścią ustawy ma mniej więcej tyle wspólnego, co Fiat Multipla z konkursem piękności.
Rozbierzmy to śrubka po śrubce. W przeciwieństwie do ministerstwa oraz jego kadry mamy czas przeczytać dokumentację.
ROZDZIAŁ I: "Bez decyzji sądu nic się nie działo"
To zdanie padło z pewnością człowieka, który informuje, że woda jest mokra. Kłopot w tym, że ta woda była urzędowa. Oto, jak naprawdę miała wyglądać procedura:
| Etap | Kto decyduje | Gdzie jest sąd |
|---|---|---|
| Wniosek | Prokurator, policja, KAS, Straż Graniczna, uprawniony z tytułu praw autorskich albo zwykły usługobiorca | Nigdzie |
| Decyzja | Prezes UKE, a przy platformach udostępniania wideo Przewodniczący KRRiT | Nigdzie |
| Wykonanie | Co do zasady sprzeciw wstrzymuje wykonanie nakazu. Treści związane z wykorzystywaniem małoletnich i zwierząt - rygor natychmiastowej wykonalności | Jeszcze nigdzie |
| Sprzeciw | Strona postępowania, jeśli zechce i zdąży | Sąd powszechny - wyłącznie na wniosek |
| Wyjątek | Nawoływanie do nienawiści i propagowanie totalitaryzmu (art. 256 i 257 kk) | Postanowienie sądu |
| Ścieżka zapasowa | Gdy nakazu nie da się wykonać, domena trafia do rejestru prowadzonego przez Prezesa UKE | Nigdzie przed blokadą |
Sąd występuje więc w tej historii jak patrol drogówki na A2 w niedzielę o czwartej rano. Teoretycznie istnieje, ale żeby go spotkać, ktoś musi się bardzo postarać. Jeżeli autor treści sprzeciwu nie złoży, decyzja urzędnika staje się ostateczna i żaden sędzia nigdy jej nie zobaczy. Autor może nie wiedzieć o decyzji, może nie mieć prawnika albo mieć ciekawsze rzeczy do roboty niż proces z państwem o jeden wpis.
Uczciwość wymaga dopowiedzieć dwie rzeczy, bo właśnie one odróżniają ten tekst od wywiadu wiceministra. Przy nawoływaniu do nienawiści projekt wymagał postanowienia sądu. A sprzeciw co do zasady wstrzymywał wykonanie nakazu. Tylko że to nie ratuje zdania "bez decyzji sądu nic się nie działo". Ono jest nieprawdziwe. Nie uproszczone, nie skrótowe. Nieprawdziwe. W większości ścieżek pierwszą, a często jedyną decyzję wydaje organ administracji, a sąd jest dodatkiem na żądanie. Coś jak boczne poduszki powietrzne w wersji Comfort Plus: są w cenniku, ale nie w aucie, którym właśnie jedziesz. Albo jak kierunkowskazy w pewnej niemieckiej marce ;)
To było sedno już styczniowego weta, a nie "bajka napisana przez kogoś". Kancelaria Prezydenta zarzucała wtedy, że o usunięciu treści decyduje urzędnik. Druga wersja ten zarzut przemalowała, ale go nie usunęła. Twierdzenie, że "realizowała postulaty prezydenta", przypomina zapewnienie mechanika, że naprawił hamulce, bo umył felgi.
Prezydent nie był zresztą w tych wątpliwościach osamotniony. Sąd Najwyższy w opinii do uchwalonych przepisów wskazywał na zagrożenie dla wolności słowa i prasy. Trudno podejrzewać, że jemu też przemówienie pisała Konfederacja.
ROZDZIAŁ II: Wywiad pod lupą
Najprościej sprawdzić wiceministra jego własnymi słowami. Cytaty pochodzą z rozmowy w Polskim Radiu 24, zestawienie z dokumentami publicznymi.
| Co powiedział | Jak jest | Ocena |
|---|---|---|
| "Bez decyzji sądu nic się w tym zakresie nie działo" | Nakazy wydaje Prezes UKE lub Przewodniczący KRRiT. Sąd pojawia się, gdy ktoś wniesie sprzeciw. Przy treściach z udziałem małoletnich decyzja działa natychmiast | Nieprawda |
| "Pan prezydent zablokował wszelkie narzędzia" | DSA obowiązuje bezpośrednio od lutego 2024 r. Od 6 listopada działa krajowy koordynator. Kodeks karny, prokuratura i sądy nie zniknęły. Resort sam zgłosił platformom blisko 4 tys. kont po zamachu w Krakowie | Nieprawda |
| "76% zgłoszeń, także od osób małoletnich, pozostało bez odpowiedzi" | 76% to odsetek zgłoszeń z monitoringu NASK za I półrocze 2026 r., które platformy odrzuciły lub zostawiły bez interwencji. Ponad 95% z nich dotyczyło treści manipulacyjnych, czyli dezinformacji | Przeinaczenie danych własnego resortu |
| Platformy mówią, "że nie ma na to ustawy, żeby mogły zablokować tę treść" | Platforma może usunąć treść w każdej chwili na podstawie własnego regulaminu i DSA. Do kasowania postów nie potrzebuje polskiej ustawy, potrzebuje woli | Absurd |
| "Decyzja pana prezydenta powoduje, że te statystyki będą rosły" | Dane zebrano w świecie, w którym zawetowanej ustawy nigdy nie było. Nie ma żadnego wyliczenia, o ile miałaby je obniżyć | Teza bez dowodu |
| "Proces oparty był na pełnym dialogu i ponadpartyjnej zgodzie" | W Sejmie 242 głosy za, 61 przeciw, 136 wstrzymujących się | Mocno naciągane |
Ponadpartyjna zgoda w proporcji 242:61:136. Kiedy prawie jedna trzecia izby nie potrafi zdecydować, czy jest za, czy przeciw, to nie jest konsensus. To jest Sejm, który patrzy na ustawę jak klient komisu na samochód z przebiegiem 80 tysięcy i trzema poprzednimi właścicielami z Niemiec.
ROZDZIAŁ III: Narzędzia, których rzekomo nie ma
To moment, w którym wywiad przestaje być nieprecyzyjny i zaczyna przypominać fantastykę. Akt o usługach cyfrowych to unijne rozporządzenie. Obowiązuje w Polsce bezpośrednio i w całości od 17 lutego 2024 roku. Jego art. 16 zobowiązuje dostawców hostingu, w tym platformy, do prowadzenia mechanizmów zgłaszania nielegalnych treści i rozpatrywania zgłoszeń w sposób terminowy, staranny, obiektywny i niearbitralny, a także do informowania o podjętej decyzji.
DSA już dziś wymaga więc od platform rozpatrywania zgłoszeń i informowania o decyzjach. Jeśli dostawca ignoruje prawidłowo złożone zgłoszenia albo nie przestrzega wymaganych procedur, może naruszać art. 16. Sam odsetek odrzuconych zgłoszeń nie przesądza jednak o naruszeniu prawa, bo platforma może zgłoszenie rzetelnie rozpatrzyć i uznać, że nie ma podstaw do usunięcia treści. Weto nie uchyliło tych obowiązków ani mechanizmów ich egzekwowania. Kto ma ich pilnować? Prezes UKE jako koordynator usług cyfrowych - na mocy ustawy, którą prezydent podpisał we wrześniu i która obowiązuje od 6 listopada.
A teraz o tych 76 procentach, bo tu wiceminister zrobił z danymi to, co Clarkson robi z przyczepą kempingową. Liczba pochodzi z raportu NASK o reakcji platform na zgłoszenia w pierwszym półroczu 2026 roku. Dotyczy ponad 65 tysięcy zgłoszeń dezinformacji, które platformy odrzuciły albo zostawiły bez interwencji. Nie zgłoszeń "bez odpowiedzi", tylko odrzuconych lub nierozpatrzonych merytorycznie. Nie zgłoszeń od dzieci, tylko z monitoringu państwowego instytutu. I w przytłaczającej większości nie treści nielegalnych, tylko manipulacyjnych - a dezinformacja co do zasady nie jest w Polsce przestępstwem. Zawetowana ustawa dotyczyła treści nielegalnych. Te 76 procent opisuje więc w dużej mierze problem, którego ta ustawa w ogóle nie rozwiązywała.
| Kategoria | Czy narusza DSA? |
|---|---|
| Zgłoszenie rozpatrzone i odrzucone | Niekoniecznie. Platforma może uznać, że treść nie jest nielegalna |
| Zgłoszenie nierozpatrzone albo bez wymaganej odpowiedzi | Może naruszać art. 16 - i do tego jest już koordynator |
| Zgłoszenie rozpatrzone, ale bez usunięcia treści | Zależy od tego, czy treść była nielegalna, czy tylko szkodliwa lub nieprawdziwa |
Jest i druga rzecz, pikantniejsza. Kilka dni przed wywiadem wicepremier Gawkowski informował, że po zamachu w Krakowie resort złożył platformom blisko cztery tysiące skarg na konta. Zrobił to w dzisiejszym stanie prawnym, bez zawetowanej ustawy. Albo więc narzędzi nie ma, albo ministerstwo używało ich w zeszły weekend. Obie wersje naraz mogą być prawdziwe wyłącznie w studiu radiowym.
ROZDZIAŁ IV: Czarna Księga jako tarcza
Dzień przed wetem minister Gawkowski i wiceminister Standerski stanęli przed Pałacem Prezydenckim z raportem "Czarna księga młodych ofiar platform cyfrowych w Polsce". Liczby są ponure i nikt przytomny ich nie bagatelizuje.
Problem nie leży w liczbach, tylko w tym, co z nich zrobiono. Wiceminister wyprowadza z nich wniosek, że po wecie "statystyki będą rosły". To tak, jakby z raportu o pijanych kierowcach wyczytać, że trzeba obniżyć limit prędkości dla tramwajów. Same statystyki cyberprzemocy nie dowodzą, że zawetowana ustawa ograniczyłaby te zjawiska w określonym stopniu, ani że weto spowoduje ich wzrost. Nikt nie przedstawił nawet próby takiego wyliczenia.
Czy szybkie usuwanie nielegalnych treści może chronić dzieci? Oczywiście, że może. Przy materiałach przedstawiających wykorzystywanie seksualne małoletnich, groźbach czy rozpowszechnianiu intymnych zdjęć liczy się każda godzina - i tu nikt się nie spiera, łącznie z prezydentem. Ale duża część krzywd opisanych w raporcie to agresja rówieśnicza i szantaż w prywatnych wiadomościach, często od kolegi z tej samej klasy. Urzędowy nakaz blokady jest tam mniej więcej tak przydatny, jak spoiler w Daewoo Tico: formalnie jest, ale nikt nie zauważy różnicy.
A potem pada klasyczny ruch: albo podpiszecie dokładnie nasz projekt, albo jesteście współwinni krzywdzie dzieci. To nie jest argument. To szantaż emocjonalny w garniturze. Prezydent publicznie popierał eliminowanie treści krzywdzących dzieci. Sprzeciwiał się temu, kto i w jakim trybie miałby o tym decydować. To różnica, którą rozumie każdy, kto przeczytał w życiu coś dłuższego niż slogan.
ROZDZIAŁ V: DNS to nie wyłącznik
Tu trzeba być precyzyjnym, bo projekt przewidywał dwa różne mechanizmy, a łatwo je pomylić. Pierwszy to nakaz skierowany do dostawcy usługi, czyli platformy albo hostingu, dotyczący konkretnej treści. Drugi to rejestr domen, wykonywany przez operatorów dostępu do internetu. Nie są to te same narzędzia i nie działają tak samo.
| Nakaz dla dostawcy usługi | Rejestr domen | |
|---|---|---|
| Kogo dotyczy | Platformy lub hostingu, na którym leży treść | Operatorów dostępu do internetu |
| Co blokuje | Konkretny wpis, plik lub konto | Całą domenę |
| Jak działa | Dostawca usuwa treść lub ogranicza do niej dostęp | Operator w ciągu 48 godzin usuwa domenę ze swoich systemów DNS i przekierowuje na stronę informacyjną |
| Gdzie się sprawdza | Może zadziałać przy pojedynczych postach na dużych platformach | Tylko tam, gdzie użytkownik korzysta z DNS operatora i nie szuka obejścia |
Krytyka techniczna dotyczy drugiego mechanizmu, ale tam jest naprawdę solidna. DNS to książka telefoniczna internetu. Wyrwanie z niej kartki nie burzy domu, który pod tym adresem stoi. Oto, co wynika z samej konstrukcji takiej blokady:
- Treść zostaje na serwerze. Blokada w DNS nie usuwa niczego z serwera źródłowego, z archiwów ani z kopii lustrzanych.
- Blokuje się domeny, nie wpisy. Standardowa rozdzielczość DNS operuje nazwami domen, a nie ścieżkami pojedynczych postów. Jedna nielegalna podstrona może pociągnąć za sobą całą domenę razem z legalnymi treściami.
- Obejście jest na wyciągnięcie ręki. Zewnętrzny resolver albo DNS-over-HTTPS w przeglądarce w wielu przypadkach wystarczą, by ominąć blokadę opartą wyłącznie na resolverach operatora. Nie gwarantuje to sukcesu przy innych metodach filtrowania, ale ten konkretny mechanizm zdefiniowano właśnie na poziomie DNS.
- HTTPS psuje przekierowanie. Przekierowanie po DNS na inny serwer przy HTTPS kończy się błędem walidacji certyfikatu, a przy domenach z HSTS przeglądarka nie pozwoli nawet kliknąć "kontynuuj mimo to". Strona informacyjna, którą miał zobaczyć użytkownik, w praktyce często będzie komunikatem o zagrożeniu bezpieczeństwa.
Polska zna ten film. Rejestr domen hazardowych działa od lat, ma dziesiątki tysięcy wpisów i ten sam termin 48 godzin dla operatorów. Nielegalni bukmacherzy odpowiadają na to w sposób, który trudno nazwać wyrafinowanym: dopisują do nazwy kolejny numerek i działają dalej. Ministerstwo proponuje więc narzędzie, którego skuteczność państwo przetestowało już na sobie. Wynik testu brzmiał: "ambitne, ale beznadziejne".
ROZDZIAŁ VI: Dialog, Konfederacja i trzecie podejście
Wiceminister zapewnia, że resort wysyłał zaproszenia, zapraszał przedstawicieli prezydenta na komisje i przyjmował poprawki senatora PiS. Możliwe. Moje doświadczenie jest inne: pytania bez odpowiedzi i brak czasu na rozmowę z kimś, kto chciał zapytać o DNS, HTTPS i o to, dlaczego pierwszą decyzję ma wydawać urzędnik, a nie sędzia. Dialog w wydaniu ministerstwa przypomina rozmowę z nawigacją samochodową. Wysłucha uprzejmie, po czym i tak każe zawrócić, kiedy tylko będzie to możliwe.
A kiedy zabrakło argumentów, zaczęło się zgadywanie, czy prezydentowi przemówienie pisał Mentzen, czy Braun. To ciekawa metoda polemiki u człowieka, który kilka zdań wcześniej zarzucał prezydentowi, że nie wskazał żadnego artykułu ustawy. Sam wiceminister nie odniósł się do ani jednego konkretnego zarzutu. Zamiast artykułu wskazał partię.
W styczniu ma przyjść ustawa numer trzy. Jeśli zachowa urzędnika jako pierwszą instancję, sąd jako opcję dodatkową i rejestr domen jako cudowny wyłącznik, skończy dokładnie tam, gdzie dwie poprzednie. Nie dlatego, że ktoś stoi po stronie oszustów. Dlatego, że ktoś przeczytał ustawę do końca.
EPILOG: Need for Speed, Minecraft, Quake III Arena i artykuł 54
Wiceministrowi trzeba oddać sprawiedliwość, bo powiedział w tej rozmowie zdanie, które brzmi świetnie: to, co nielegalne w rzeczywistości, powinno być nielegalne w internecie.
Potraktujmy je przez chwilę tak dosłownie, jak ministerstwo traktuje DNS. Za drift w Need for Speed zatrzymujemy prawo jazdy, a po trzech okrążeniach Nürburgringu w Gran Turismo dopisujemy punkty karne. Za wycinkę lasu w Minecrafcie gmina nakłada karę, a za postawienie bez pozwolenia zamku z obsydianu przychodzi nadzór budowlany. Każdy, kto kiedykolwiek sfragował kogoś w Quake III Arena, dostaje dożywocie. A na turniejach Counter-Strike'a zamiast pucharów rozdaje się wyroki za udział w zorganizowanej grupie zbrojnej.
Oczywiście wiceminister nie to miał na myśli. Ale właśnie dlatego do ustaw nie wpisuje się haseł, tylko przepisy. O tym, co jest zabronione, przesądza prawo, a stosować je mogą zarówno sądy, jak i organy administracji - urzędy na co dzień wydają decyzje i nakładają kary bez wcześniejszego wyroku. Spór nie dotyczy więc tego, czy urzędnik w ogóle może cokolwiek stwierdzić. Dotyczy znacznie węższego i znacznie poważniejszego pytania: czy ingerencja w wolność wypowiedzi powinna wymagać uprzedniej zgody niezależnego sądu, czy wystarczy kontrola sądowa po fakcie, na wniosek tego, komu wypowiedź zdjęto. Artykuł 54 Konstytucji zakazuje cenzury prewencyjnej, i właśnie na tym polu toczy się ta bitwa. Tego dotyczyły zastrzeżenia prezydenta przy drugim wecie.
To pytanie zasługuje na poważną debatę. Dostało wywiad z oskarżeniami o współwinę za krzywdę dzieci, zgadywanką o Konfederacji i przekręconą statystyką. Tymczasem odpowiedź mogłaby być prosta: przy materiałach z wykorzystywaniem dzieci działać natychmiast, bo tam nikt rozsądny nie protestuje, a wszędzie indziej postawić sędziego przed blokadą, a nie za nią. Taka ustawa przeszłaby przez Pałac szybciej niż wiceminister przez własny wywiad.
Jak trudne to może być?
Główne źródła
-
Polskie Radio 24, rozmowa z wiceministrem cyfryzacji Dariuszem Standerskim, 13 listopada 2026
-
Interia, "Ustawa o blokowaniu nielegalnych treści. Jest decyzja prezydenta", 13 listopada 2026 - https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-ustawa-o-blokowaniu-nielegalnych-tresci-jest-decyzja-prezyde,nId,23572893
-
Sejm RP, druk nr 2693 - rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną - https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/prints/2693/2693.pdf
-
Niebezpiecznik, "Sejm przyjął ustawę o blokowaniu treści przez UKE. Czy to oznacza cenzurę internetu?" - https://niebezpiecznik.pl/post/sejm-przyjal-ustawe-o-blokowaniu-tresci-przez-uke-czy-to-oznacza-cenzure-internetu/
-
Nasza Polska, "Sejm przyjął ustawę o blokowaniu treści w sieci" - https://naszapolska.pl/cenzura-w-internecie-ustawa-blokowanie-tresci/
-
Devstock Academy, "Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną: zmiany" - https://devstockacademy.pl/blog/aktualnosci-i-wydarzenia/ustawa-o-swiadczeniu-uslug-droga-elektroniczna-2026/
-
Wprost, "Tusk i Nawrocki w sporze o blokowanie treści" - https://www.wprost.pl/kraj/12467406/tusk-i-nawrocki-w-sporze-o-blokowanie-tresci-nowa-ustawa-po-atakach-w-szkolach.html
-
TVN24, "Blokowanie nielegalnych treści w internecie. Sejm uchwalił ustawę" - https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/blokowanie-nielegalnych-tresci-w-internecie-sejm-uchwalil-ustawe-st9277193
-
Rozporządzenie (UE) 2022/2065 (Akt o usługach cyfrowych), EUR-Lex - https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj
-
Android.com.pl, raport NASK "Reakcja platform społecznościowych na zgłoszenia w I półroczu 2026 roku" - https://android.com.pl/tech/1097189-dezinformacja-social-media-nask-raport/
-
Tabletowo, "Czarna księga polskiego internetu" - https://www.tabletowo.pl/czarna-ksiega-ustawa-dsa-nastolatki-raport/
-
Rzeczpospolita, "Nawrocki zdecyduje o blokowaniu treści w internecie. Rząd ujawnia alarmujące dane" - https://cyfrowa.rp.pl/it/art45482931-nawrocki-zdecyduje-o-blokowaniu-tresci-w-internecie-rzad-ujawnia-alarmujace-dane
-
UA.News za Polsat News, "Gawkowski poinformował o prawie 4 tys. skarg na konta" - https://ua.news/pl/dovkolo-svitu/vitsepremier-gavkovskii-povidomiv-pro-maizhe-4-tisiachi-skarg-na-akaunti-polsat-news
-
Antyweb, "Rejestr stron zakazanych to fikcja" - https://antyweb.pl/rejestr-stron-zakazanych-to-fikcja
-
Infor, "Opinia SN: zagrożenie dla wolności słowa i prasy" - https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/7683591,opinia-sn-zagrozenie-dla-wolnosci-slowa-i-prasy-te-przepisy-sejm-juz-uchwalil-blokowanie-tresci-i-stron-w-internecie-decyzja-urzednika-czarna-lista-domen.html
Komentarze (0)